Gemeente De Panne

De Panne

Brouwersstraat 66

Titel                 Gedenkplaatje voor Hector Vanelverdinghe 

Hier woonde
VANELVERDINGHE Hector
die zijn eigen kruis droeg
en door de nazi’s gemarteld
bezweek voor ons
vaderland 

Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden er heel wat Pannenaren omwille van weerstandsactiviteiten door de Duitse bezetters gearresteerd en naar concentratiekampen gevoerd. Het merendeel van deze politieke gevangenen kwam niet meer terug: Willy Vandermeeren (†1944, Gross-Strehlitz), René Roosemont (†1944, Gross-Strehlitz), Emiel Roosemont (†1945, Dora), Albert Decoussemaeker (†1945, Dora), René Lecomte (†1945, Dachau), Emiel Vileyn (†1945, Dachau), Charles Tegethoff (†1945, Dachau), Frans Beerlant (†1945, Samaden) en Hector Vanelverdinghe (†1945, Sachsenhausen). Als eerbetoon aan deze slachtoffers werden in De Panne straten naar hen vernoemd. Tegenwoordig hangt aan de gevel van vier huizen in De Panne nog steeds een gedenkplaatje, uitgevoerd door Honoré Ruyssen.

(Met dank aan Claude Declercq) 

Duinkerkelaan, hoek met Geitenweg

Titel                Grafsteen in memoriam van François Dumont (°1886 - †1962) 

François Dumont was de 7de zoon (van 13 kinderen) van Albert Dumont, die als architect baanbrekend werk verrichtte om de urbanisatie van de Panne vorm te geven. Als gepassioneerd zeilwagenrijder won François begin de 19de eeuw verschillende wedstrijden, had hij een atelier om zelf zeilwagens te bouwen, en richtte hij in 1924 de Sand Yacht Club Pannois op die op vandaag nog steeds bestaat als de Royal Sand Yacht Club.

Het past dat De Panne, als bakermat van de zeilwagensport, één van de pioniers van deze sport blijft herdenken. Deze plaats, op enkele meters van het strand, op enkele passen van de 'Oiseau Bleu' (villa van Albert Dumont en naam van een tweede zeilwagenclub die François stichtte in 1951), en nabij het familiehuis Coup de Vent dat toebehoorde aan de familie Dumont, is een uiterst geschikte plaats om François blijvend te herdenken.

Op 30 september 2006 werd de gerestaureerde grafsteen van de zerk van François Dumont ingehuldigd. Het was Pannenaar en zeilwagenkampioen Pascal Demuysere die dit lovenswaardige initiatief nam en bovendien de steen eigenhandig restaureerde. 

Dr. Depagelaan 13

Titel                 Gedenkplaat voor Dr. Antoine Depage 

Dokter Antoine Depage (°1862 Bosvoorde – †1925 Den Haag) was professor, chirurg en tevens stichter en voorzitter van het Rode Kruis in België. Gedurende de Eerste Wereldoorlog richtte hij het militair hospitaal L’Océan op in het gelijknamige hotel op de Zeedijk, dat toen in onbezet gebied lag. Koningin Elisabeth werkte er als verpleegster aan zijn zijde. Het Rode Kruishospitaal werd mede gefinancierd met behulp van internationale solidariteit, meer bepaald van de Verenigde Staten. De echtgenote van dokter Depage, Marie Picard (°1873-†1915) kwam om het leven bij het torpederen van de Lusitania, waarmee zij van de Verenigde Staten terugkeerde na een fondseninzamelactie. In het totaal kregen in hospitaal L’Océan zo’n 36.000 gekwetsten verzorging tijdens ‘den grooten oorlog’. De gedenkplaat is van de hand van Georges Vercruysse. 

J. Demolderlaan 1-1

Titel            Gedenkplaat voor Julien Demolder (°1913 - †1943) 

Julien Demolder was voor de oorlog een succesvol profwielrenner. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werkte hij als koerier voor de weerstand. Op 4 december 1943 werd hij in de Kommandatur door de Gestapo verhoord en bedreigd met folteringen. Ondanks zijn boeien wist hij zich op zeker moment te bevrijden en slaagde hij erin te ontsnappen. Hij werd achternagezeten door een lid van de Gestapo die hem continu onder vuur nam. De laatste kogel uit de lader werd hem fataal. Hij werd meedogenloos terug naar de Kommandatur gesleept, vanwaar hij met een paardenkar tergend traag naar het ziekenhuis van Veurne overgebracht werd. Hij stierf tijdens de overbrenging.

(Met dank aan Lucien Pelfrène †) 

Kapellelaan 3

Titel            Gedenkplaat voor de aanwezigheid van de koninklijke familie in de koninklijke kapel van de paters Oblaten (WO I) 

Z.M. Koning Albert
H.H. Koningin Elisabeth
Z.K.H. Prins Leopold
Z.K.H. Prins Karel
H.K.H. Prinses Marie-José
woonden in deze kapel
bediend door de paters
oblaten,
de goddelijke diensten bij
gedurende de oorlog 14-18 

Albert, de grootvader van onze huidige koning Albert II, verbleef als kroonprins geregeld met zijn gezin op de Zeedijk in De Panne. Zo werd het prinsenpaar onder andere in 1904 gefotografeerd op het strand. In 1909 volgde de prins Leopold II op als nieuwe koning van België. Een gemakkelijke taak zou het echter niet worden. Op 4 augustus 1914 viel het Duitse leger ons land binnen en werden we meegesleurd in de Eerste Wereldoorlog. De koning bleef bij het leger en vestigde zijn hoofdkwartier in De Panne, het laatste stuk van ons land dat nooit door de Duitsers bezet zou worden. Ter hoogte van het huidige Leopold I-monument kregen vier imposante, leegstaande villa’s van welstellende families die naar het buitenland gevlucht waren tijdelijk een nieuwe bestemming. Paviljoen Bortier was voortaan een voorraadopslagplaats. Villa de Terschueren werd betrokken door officieren en herbergde tevens de hoge gasten die de koninklijke familie kwamen bezoeken. Villa Paul Maskens werd voortaan de verblijfplaats van de koninklijke familie. Villa Saint-Joseph werd tijdens de oorlog bewoond door Portugese nonnen die er op voorstel van koningin Elisabeth een schooltje voor wezen openhielden. Na de wapenstilstand in 1918 keerde het koninklijke gezin terug naar Brussel. De Eerste Wereldoorlog maakte koning Albert I tot een held. Als opperbevelhebber van het Belgische leger won hij de slag om de IJzer en zo vertraagde hij de Duitse opmars op een strategisch ogenblik. 

Kapellelaan 3

Titel            Gedenksteen voor koning Leopold III 

Deze gedenksteen werd op 14 oktober 1984 onthuld en kwam er op initiatief van de Pannese afdeling van het Nationaal Verbond der Veteranen van Koning Leopold III. Dit verbond verenigde zowel oudgedienden als sympathisanten van Leopold III (°1901-†1983). Koning Leopold III was op het einde van de Eerste Wereldoorlog ingelijfd bij het 12deLinieregiment. Tijdens deze oorlog verbleef de voltallige koninklijke familie trouwens in De Panne, het enige stukje België dat op dat ogenblik onbezet was. Ze woonden geregeld de erediensten bij in de kapel van de paters Oblaten. Vandaar dat de marmeren gedenksteen met de bronzen beeltenis van de voormalige vorst, van de hand van Fernand Vanderplancke, in de voortuin van de kapel werd geplaatst. Tijdens de Tweede Wereldoorlog viel Duitsland op 10 mei 1940 België binnen. Op 28 mei had koning Leopold III, opperbevelhebber van het Belgisch leger, geen andere keuze dan de onvoorwaardelijke overgave. Alhoewel hij hiermee veel bloedvergieten voorkwam, was de in Frankrijk teruggetrokken regering, het daarmee niet eens. Deze tegenstrijdigheid lag mee aan de basis van de koningskwestie, die in 1950 tot de troonsafstand van de vorst leidde. Na zijn troonsafstand wijdde de vorst zich meer en meer aan de wetenschap. Zo ondernam hij verschillende expedities naar verre landen. In 1973 werd hij tijdens een dergelijke expeditie naar Irian Jaya (Indonesië) vergezeld door de Pannese erenotaris Paul Simpelaere, die van zijn reizen een collectie Oceanische kunst meebracht. Sedert de schenking van deze collectie aan de gemeente kun je ze bewonderen in het cultuurhuis De Scharbiellie, Kasteelstraat 34.

(Met dank aan Lucien Bauwen.) 

Leopold I Esplanade, bloembak

Titel                 z.t.
Ontwerp          Herman de Coninck (°1944, Mechelen – †1997 Lissabon (P))
Materiaal         Arduin
Plaatsing         2003 

In het kader van het kunstproject Literaal hebben een aantal dichters hun literaire stempel gedrukt op het stadsbeeld. 

Zee rukt op met in zijn zog zee. Wil alles. Dit is er niet.
Wil dan maar terug met in zijn zog zee. Onderweg komen
terugkomers heengangers tegen, en dat soort verkeers-
opstopping is zee.
Zee gelooft in de
maakbaarheid van zee, kan niet anders dan zich maken
en maken om aan oppervlakte te geraken.
En over de zee varen drie of vier bootjes naar onderweg.
Zoals boven mijn leven enkele woorden.

Herman de Coninck 

Leopold I Esplanade, verlichtingspalen

Titel                 z.t.
Ontwerp          Hans Andreus (°1926, Amsterdam (NL) – †1977, Putten (NL))
Materiaal         Arduin
Plaatsing         2003

Dit is
het donker.
Dit is
het laatste licht.
Blijf hier.
Ga nog niet verder. 

Licht,
Leer met het
Laatste en het eerste:
De liefde die ik nog mis. 

In het kader van het kunstproject Literaal hebben een aantal dichters hun literaire stempel gedrukt op het stadsbeeld. Op de reflector van vijftien lampen op de Leopold I Esplanade zijn enkele korte kalligrafische teksten aangebracht. 

Nieuwpoortlaan 46

Titel            Gedenksteen voor de ontmijners gevallen in De Panne in en na WO II 

1944-1948
De stad De Panne
aan de alhier gevallen
ontmijners
[Namen] 

Deze gedenksteen werd opgericht op 12 september 1948 als hulde aan de tien ontmijners die in De Panne het leven lieten tijdens en kort na de Tweede Wereldoorlog. 

Ollevierlaan 24

Titel                 Gedenkplaatje voor Charles Tegethoff 

Hier woonde
TEGETHOFF Charles
die zijn eigen kruis droeg
en door de nazi’s gemarteld
bezweek voor ons
vaderland 

Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden er heel wat Pannenaren omwille van weerstandsactiviteiten door de Duitse bezetters gearresteerd en naar concentratiekampen gevoerd. Het merendeel van deze politieke gevangenen kwam niet meer terug: Willy Vandermeeren (†1944, Gross-Strehlitz), René Roosemont (†1944, Gross-Strehlitz), Emiel Roosemont (†1945, Dora), Albert Decoussemaeker (†1945, Dora), René Lecomte (†1945, Dachau), Emiel Vileyn (†1945, Dachau), Charles Tegethoff (†1945, Dachau), Frans Beerlant (†1945, Samaden) en Hector Vanelverdinghe (†1945, Sachsenhausen). Als eerbetoon aan deze slachtoffers werden in De Panne straten naar hen vernoemd. Tegenwoordig hangt aan de gevel van vier huizen in De Panne nog steeds een gedenkplaatje, uitgevoerd door Honoré Ruyssen.

(Met dank aan Claude Declercq.) 

Schuilhavenlaan

Titel                 z.t.
Ontwerp          Paul Snoeck (°1933, Sint-Niklaas – †1981, Tielt).
Materiaal         Hout
Plaatsing         2003 

In het kader van het kunstproject Literaal hebben een aantal dichters hun literaire stempel gedrukt op het stadsbeeld.

Zand, gedragen door de armen van alle andere zand,
als spieren op het lichaam van een worstelaar, gebald,
onvernielbaar en soepel.
Zand dat speelt in de wind en door de wind wordt bespeeld
met al de kleuren van de schaduw.
Zand, eenzame vlakte, mager en stokoud, langs als de
pijn en droog als de sterfte
of zand over zand over zand. 

Verenigingstraat 17

Titel            Gedenkplaat voor de politieke gevangenen, oud-leerlingen van het Panne-Instituut (WO I - WO II) 

Gedenkteeken
ter Eere van
de Oud-Leerlingen van
Panne-Instituut
[Namen] 

Voor hun vaderland
laf dood gemarteld door België’s vijand
met de hulp van de landverraders
uit V.N.V.-Rex –De Vlag – enz.
Natweiler-Dachau-Norhausen-NN-Sachsenhausen-Bergen-Belsen-Buchenbald Opgericht door de leerlingen en vrienden van Panne Instituut gesticht in 1910, 1940-1945.
Vereert onze helden
hun marteldood veredelt ons vaderland. 

In De Panne werd op 28 juni 1942 een tachtigtal inwoners (voornamelijk weerstanders) opgepakt en ondergebracht in het toenmalige Panne-Instituut. Sommigen werden daarna overgebracht naar de gevangenis, anderen kwamen terecht in uitroeiingskampen. Enkele oud-leerlingen van het Panne-Instituut kwamen nooit meer terug. De gedenkplaat werd ontworpen door Honoré Ruyssen. 

Zeedijk 70-74

Titel                 Gedenksteen voor het hospitaal L’Océan en voor koningin Elisabeth 

Eertijds verrees hier het fronthospitaal L’OCEAN
waarin Hare Majesteit Koningin ELISABETH
tijdens de oorlog 1914-1918 als verpleegster
aan de zijde van dokter Depage
haar toegewijde zorgen besteedde
aan onze gekwetsten. 

Hommage aan onze Koninklijke Verpleegster Hare Majesteit Koningin Elisabeth
De Panne 1914-1918. 

Tijdens de Eerste Wereldoorlog deed het Grand Hôtel de L'Océan dienst als fronthospitaal. Op 21 december 1914 werd het geopend. Het hospitaal, beheerd door het Rode Kruis van België, werd geleid door de Brusselse chirurg Antoine Depage (°1862-†1925) en bestond uit het getransformeerde hotel met eromheen houten barakken. De gelijkvloerse verdieping van het hotel werd ingericht tot bureaus en een zaal met 16 operatietafels. De eerste verdieping was voorbehouden voor de officieren, op de tweede verdieping lagen de soldaten met hoofdletsels en op de derde en vierde verdieping de borst- en buikletsels. L’Océan bood plaats aan 1.800 patiënten. Een herdenkingsplaat herinnert vandaag aan het feit dat koningin Elisabeth hier tijdens de Eerste Wereldoorlog verpleegster was. Zij was de eerste Belgische koningin die niet in de schaduw van haar vorstelijke echtgenoot leefde, maar contact zocht met de bevolking. Door haar optreden in het hospitaal, gaat ze de geschiedenis in als ‘een verpleegster-engel die talrijke mensenlevens heeft gered’. Van de grote hospitalen tijdens de oorlog was het Grand Hôtel de L'Océan op de Zeedijk in De Panne het meest bekend. Met vier verdiepingen en honderd kamers beschikte het over een enorme opnamecapaciteit. 

Zeedijk 1 en 4-6

Titel                 Ode marítima
Ontwerp          Fernando Pessoa (°1888, Portugal - †1935, Portugal)
Materiaal         Blauwe hardsteen
Plaatsing         2003 

Ode marítima is een gedicht dat naar aanleiding van ‘De waarheid over de zee’, een kunstproject van Literaal, geplaatst werd. In het midden van de Zeedijk bevinden zich twee grondplaten die samen het eerste deel vormen van een gedicht. De rest van het negenhonderd verzen tellende gedicht ligt verspreid in de andere kustgemeenten. 

Zeelaan 21, benedenverdieping gemeentehuis

Titel            Gedenkplaat DVA (Dunkirk Veterans Association) 

Opschrift (in het Engels):

‘Deze gedenkplaat
werd opgericht door
de inwoners van De Panne
en de “1940 Dunkirk Veterans Association”
ter glorie van God
en ter herinnering van de evacuatie over de stranden van De Panne
van soldaten van het Britse Expeditieleger
en haar geallieerden in mei en juni 1940
en ter herinnering aan diegenen die op dat moment hun leven gaven
in het aanschijn van de vrede.’ 

Het Duitse leger viel in mei 1940 Nederland, België, Luxemburg en Frankrijk binnen. De geallieerde troepen werden al vlug teruggedrongen in de richting van de Kanaalkust. Op 20 mei reeds bereikten de Duitse troepen de kust bij Abbeville (F), aan de monding van de Somme. De omsingeling van de geallieerde troepen kon beginnen. De Britten beseften al vlug dat evacuatie de enige oplossing was. In mei/juni 1940 vond op de kusten van De Panne tot en met Gravelines (F) de operatie Dynamo plaats, die meer dan 330.000 geallieerde soldaten evacueerde ('The Miracle of Dunkirk'). 

Zeelaan 21, reserve gemeentehuis (zal in de toekomst opnieuw in het straatbeeld verschijnen)

Titel            Gedenkplaat voor koning Leopold I, Leopold II en Albert I 

Ter gelegenheid van het honderdjarige bestaan van België, vonden er in 1930 in De Panne, net als in veel andere gemeenten, eeuwfeesten plaats. Op 20 juli 1930 werd in De Panne een gedenkplaat onthuld ter gelegenheid van deze verjaardag. De plaat werd aan de gemeente geschonken door het gewestelijk verbond der hotelhouders en is een beeltenis van de eerste drie vorsten van het onafhankelijke België: Leopold I, Leopold II en Albert I. In dat jaar werden in De Panne trouwens tal van evenementen georganiseerd in het kader van de eeuwfeesten. Sommige evenementen vonden plaats in aanwezigheid van prins Leopold, de latere koning Leopold III. 

Zeelaan 21, reserve gemeentehuis (zal in de toekomst opnieuw in het straatbeeld verschijnen)

Titel            Gedenkplaat voor generaal Gort 

Opschrift (in het Engels):

‘Hoofdkwartier van generaal
de burggraaf Gort V.C.
opperbevelhebber
van het Britse Expeditieleger’ 

John Gort werd in 1886 in Durham geboren. Hij volgde in 1902 zijn vader op als burggraaf Gort, vocht mee in de Eerste Wereldoorlog en werd in 1937 generaal. In 1939 werd hij opperbevelhebber van het Britse Expeditieleger. Hij leidde de operatie Dynamo, die zorgde voor de evacuatie van meer dan 330.000 Britse en geallieerde soldaten, in eerste instantie vanuit zijn hoofdkwartier in De Panne (in het oud gemeentehuis, Zeelaan 18-20), later vanuit Dunkerque (F). Lord Gort zelf werd geëvacueerd eind mei, begin juni op bevel van Winston Churchill.

Op 7 juni 1982 werd de gedenkplaat ingehuldigd ter hoogte van zijn hoofdkwartier. 

Zeelaan 110

Titel                 Gedenkplaatje voor Emiel en René Roosemont 

Hier woonde
ROOSEMONT Emiel
die zijn eigen kruis droeg
en door de nazi’s gemarteld
bezweek voor ons
vaderland
 

Hier woonde
ROOSEMONT René
die zijn eigen kruis droeg
en door de nazi’s gemarteld
bezweek voor ons
vaderland 

Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden er heel wat Pannenaren omwille van weerstandsactiviteiten door de Duitse bezetters gearresteerd en naar concentratiekampen gevoerd. Het merendeel van deze politieke gevangenen kwam niet meer terug: Willy Vandermeeren (†1944, Gross-Strehlitz), René Roosemont (†1944, Gross-Strehlitz), Emiel Roosemont (†1945, Dora), Albert Decoussemaeker (†1945, Dora), René Lecomte (†1945, Dachau), Emiel Vileyn (†1945, Dachau), Charles Tegethoff (†1945, Dachau), Frans Beerlant (†1945, Samaden) en Hector Vanelverdinghe (†1945, Sachsenhausen). Als eerbetoon aan deze slachtoffers werden in De Panne straten naar hen vernoemd. Tegenwoordig hangt aan de gevel van vier huizen in De Panne nog steeds een gedenkplaatje, uitgevoerd door Honoré Ruyssen.

(Met dank aan Claude Declercq.)

 

 

 

 

Contact

Cultuur

adres

Zeelaan 21
8660 De Panne

 

tel.
058-42 97 53
e-mail
cultuur@depanne.be
vcard
Digitaal visitekaartje

Openingstijden

Van maandag tot en met vrijdag van 09.00u tot 12.00u.

De dienst is gesloten op volgende dagen:

1 januari 2019
2 januari 2019: gesloten
21 april 2019
22 april 2019
1 mei 2019
30 mei 2019
9 juni 2019
10 juni 2019
11 juli 2019
21 juli 2019
15 augustus 2019
1 november 2019
2 november 2019
11 november 2019
15 november 2019
25 december 2019
26 december 2019