Gemeente De Panne

1. Enkele blikvangers uit Borneo

Borneo is een reusachtig eiland met een totale oppervlakte van 750 000 vierkante kilometer. Het grootste deel ervan maakt vandaag onder de benaming Kalimantan eveneens deel uit van de republiek Indonesia. De Dayak zijn de oorspronkelijke inwoners van het eiland. De huidige Dayak behoren tot tientallen verschillende etnische groepen en hoewel ze alle een eigen taal, cultuur en kunst bezitten, vertonen hun economisch leven, hun gewoonten en hun religieuze opvattingen onderling een grote overeenkomst. Over het algemeen wonen de mensen in groepsverband in nederzettingen van één of meerdere langhuizen, gebouwd langs de oevers van de rivieren. De zeer lange huizen zijn opgetrokken uit hard hout en staan op palen. De wanden zijn beschilderd en gedecoreerd. De Dayak leven in en van het tropisch regenwoud. Hun hoofdvoedsel is rijst dat zij op droge velden in het woud kweken. Uit het woud halen ze eveneens kopal, diverse harsen, wilde rubber, sago en een aantal houtsoorten.

Doordat alle groepen op dezelfde wijze rijst verbouwen en dezelfde economische basis hebben, vertonen hun respectievelijke culturen heel wat gelijkenissen. Ook in religieuze opvattingen zijn er parallellen met andere gelijksoortige Indonesische volken. Net zoals de natuur die de Dayak ervaren, zijn geesten en demonen ambivalent: tegelijkertijd goed en slecht, hulpvol en ergerlijk, eerlijk en sluw, veelbelovend en dan weer ongunstig gezind. De mens is nochtans niet volledig het slachtoffer van hun grillen, hij kan ze in een zekere mate manipuleren. Door vriendelijke relaties te onderhouden met de bovennatuurlijke machten die het land, de rijst en het woud beheersen, door op de voortekenen te letten, door de regels en voorschriften te volgen en door offers te brengen kan hij heel wat moeilijkheden vermijden.

Met het woord hampatong duiden de Dayak diverse soorten houten beelden aan die qua afmetingen en functie erg verschillen. De grootste exemplaren beschermen de dorpen tegen epidemieën en ongelukken die de groep als geheel kunnen treffen. Ze worden opgericht op de paden nabij de dorpstoegang of op de rivieroevers in de nabijheid van het dorp. Ze hebben een vreesaanjagend uitzicht, met uit de mond hangende tongen en overgrote tanden. Kleinere exemplaren worden thuis en op de rijstvelden gebruikt, waar ze blijven staan tot na het binnenhalen van de oogst. De kleine hampatong moeten de ziel van de rijst versterken en de groei stimuleren.

Schilden behoren tot de werkstukken van de Dayak, waarin de religieusmythologische ideeën tot uiting komen. De Dayak zijn bijzonder knap in het tekenen van decoratief vlakornament. Verder hebben zij een voorkeur voor de kop. Het is alsof op deze schilden het lichaam van geen betekenis is en alleen de demonische kop met de slagtanden en cirkelvormige ogen het moet doen. Volgens de Dayak stelt hij een goede geest voor, die de eigenaar van het schild in goede conditie tracht te houden. De kop wordt gezien als de belangrijkste plaats waarin zich de geestelijke krachten geconcentreerd hebben. Daar komt ook het fenomeen van het koppensnellen vandaan.

Contact

Cultuur

adres

Zeelaan 21
8660 De Panne

 

tel.
058-42 97 53
e-mail
cultuur@depanne.be
vcard
Digitaal visitekaartje

Openingstijden

Van maandag tot en met vrijdag van 09.00u tot 12.00u.

De dienst is gesloten op volgende dagen:

1 januari 2019
2 januari 2019: gesloten
21 april 2019
22 april 2019
1 mei 2019
30 mei 2019
9 juni 2019
10 juni 2019
11 juli 2019
21 juli 2019
15 augustus 2019
1 november 2019
2 november 2019
11 november 2019
15 november 2019
25 december 2019
26 december 2019